'भारतको विकासबाट नेपालले धेरै कुरामा लाभ लिन सक्छ': शिशिर प्रियादर्शी

काठमाडौं: एशियन इन्स्टिच्युट अफ डिप्लोमेसी एन्ड इन्टरनेशनल अफेयर्स (AIDIA) ले आईतवार काठमाडौँको होटल याक एन्ड यति मा तेस्रो विशिष्ट अतिथि व्याख्यान श्रृंखला (Distinguished Guest Lecture Series) को आयोजना गरेको थियो । कार्यक्रममा विश्व व्यापार संगठनका पूर्व निर्देशक तथा हाल नयाँ दिल्लीस्थित चिन्तन रिसर्च फाउन्डेसनका अध्यक्ष श्री शिशिर प्रियार्दर्शी विशेष अतिथि रहेका थिए ।

कार्यक्रमको सुरुवातमा AIDIA का संस्थापक श्री सुनील केसीले श्री प्रियार्दर्शीलाई स्वागत गरेका थिए । आफ्नो मुख्य सम्बोधनमा श्री प्रियार्दर्शीले भारतले ठूलो मात्रामा संकलन गरेको राजस्वलाई पूर्वाधार, प्रविधि, उत्पादन र ऊर्जा जस्ता क्षेत्रहरूमा रणनीतिक रूपमा लगानी गरेको र ती लगानीले आर्थिक वृद्धि र राजस्वमा उल्लेखनीय प्रतिफल दिएको उल्लेख गरे । जसको फलस्वरुप भारतको आजको खर्ब डलर बराबरको अर्थतन्त्र विकास भएको जनाए ।

कार्यक्रममा, “नेपालले, भारतको खरब डलर बराबरको अर्थतन्त्रबाट कसरी लाभ उठाउन सक्छ?” भन्ने मुख्य प्रश्नको उत्तरमा उनले भारतको बढ्दो मध्यवर्गीय जनताले नेपालको जैविक उत्पादन (organic products) को माग गरेकोले सो को निर्यात नेपालबाट आवश्यक रहेको बताए । साथै, नेपाल–भारत ऊर्जा व्यापार (power trade को सम्भावनाबारे चर्चा गर्दै भारतले नेपालबाट आगामी १० वर्षभित्र १०,००० मेगावाट विद्युत् खरिद गर्ने निर्णय गरेको पनि जानकारी गराउँदै, नेपालले यसबाट लाभ लिनुपर्ने बताए ।

त्यसका अतिरिक्त, उनले नेपालबाट भारतमा सूचना प्रविधि सेवाको निर्यात को अवसरहरूको चर्चा गरे र नेपाल–भारत सीमा क्षेत्र नजिकै एक औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्नुपर्ने प्रस्ताव राखे । 

श्री प्रियार्दर्शीले नीतिगत सिफारिसहरू समेत प्रस्तुत गरे । जसमध्ये प्रमुख सुझावहरू निम्नानुसार छन्: 
- नेपाल–भारत आर्थिक अवसर मञ्च -Economic Opportunity Forum_  को स्थापना गर्ने । 
- ऊर्जा व्यापारको प्रभावकारी कार्यान्वयन -Operationalization of power trade_  गर्ने ।
- सीमा क्षेत्रको पूर्वाधार सुधार गर्ने । 
- नेपाल–भारत नवप्रवर्तन तथा स्टार्टअप पुल -Innovation and Startup Bridge_  को स्थापना गर्ने ।

उक्त सुझावहरू कार्यान्वयन गर्न दुबै देशका सरकारहरू, सञ्चारमाध्यमहरू र बौद्धिक वर्गबीच गहिरो आपसी सहकार्य आवश्यक रहेको उनले जोड दिए । 

आफ्नो सम्बोधनको अन्त्यमा उनले एक चिनियाँ  भनाई उल्लेख गरेः “जब समुद्रको छाल उठ्छ, सबै जहाजहरू माथि उठ्छन् ।” यसको अर्थ उनले यसरी बुझाएः भारत आर्थिक रूपमा उठ्दै जाँदा, छिमेकी राष्ट्रहरू पनि त्यसको फाइदाबाट लाभान्वित भएर अघि बढ्न सक्छन् — जसमध्ये नेपाल पनि एक हो ।  

उक्त कार्यक्रमको प्रश्नोत्तर सत्रको क्रममा, बिन्दुपोष्टका स्तम्भकार तथा संवाददाताले भारतले नेपालमा रहेको चिनियाँ लगानीको परियोजनाबाट विद्युत् खरिद नगर्ने निर्णयसम्बन्धी आम सञ्चार माध्यममा आएका समाचारबारे विचार माग्दा, श्री प्रियादर्शीले भने — “मिडियामा यस्ता विषयहरू आइरहन्छन्, तर यथार्थ अलिक फरक हुन्छ । जस्तै, भारत र चीनबीचको झगडाको प्रसंग मिडियामा बारम्बार उठ्छन्, तर दुवै देशबीचको व्यापार अर्बौँ डलरको छ र अझै बढिरहेको छ ।”